ورود اسپرسو و تولد کافه‌ مدرن در ایران

نخستین دستگاه اسپرسو صنعتی در ایران

تهران | دهه ۱۳۲۰ خورشیدی (۱۹۴۰ میلادی)

تا پیش از دهه ۱۳۲۰ خورشیدی، قهوه در ایران بیشتر به‌صورت قهوه ترک و در قهوه‌خانه‌های سنتی مصرف می‌شد. مفهوم «اسپرسو» و دستگاه مخصوص آن هنوز در فرهنگ عمومی شناخته‌شده نبود.

با گسترش روابط اقتصادی و فرهنگی ایران با اروپا—به‌ویژه ایتالیا و فرانسه—نخستین دستگاه‌های اسپرسو صنعتی بخاری وارد ایران شدند.

مشخصات نخستین دستگاه‌ها

• ساخت ایتالیا

• بدنه برنجی و مسی

• دیگ عمودی بزرگ

• عصاره‌گیری با فشار بخار (بدون پمپ الکتریکی)

• نیازمند اپراتور ماهر

این دستگاه‌ها عمدتاً در:

• کافه‌های مدرن تهران

• هتل‌های بزرگ

• رستوران‌های فرنگی

نصب شدند و اولین تجربه واقعی اسپرسو را برای جامعه شهری ایران رقم زدند.

این دستگاه‌ها نه‌تنها ابزار تهیه قهوه بودند، بلکه نماد مدرنیته، نظم صنعتی و سبک زندگی اروپایی محسوب می‌شدند.

نخستین کافه‌های مدرن ایران

تهران | دهه ۱۳۰۰ خورشیدی

پیش‌زمینه تاریخی

ایران پیش از کافه، سابقه‌ای چندصدساله در قهوه‌خانه داشت؛ اما قهوه‌خانه فضایی مردانه، آیینی و سنتی بود.

کافه به‌عنوان فضایی اجتماعی، شهری و مدرن، در اوایل قرن چهاردهم خورشیدی وارد ایران شد.

کافه نادری

تهران، خیابان لاله‌زار

تأسیس: ۱۳۰۶ خورشیدی (۱۹۲۷ میلادی)

کافه نادری به‌عنوان نخستین کافه مدرن ثبت‌شده ایران شناخته می‌شود. این کافه توسط مهاجری قفقازی تأسیه توسط مهاجری قفقازی تأسیس شد و به‌سرعت به مرکز ویژگی‌های کافه نادری:

• میز و صندلی به سبک اروپایی

• قهوه‌ سرو‌شده به شیوه فرنگی

• فضای مختلط و اجتماعی

• محل گفت‌وگو، روزنامه‌خوانی و تبادل اندیشه

نقش فرهنگی

از دهه ۱۳۲۰ تا ۱۳۴۰ خورشیدی، کافه نادری به پاتوق:

• نویسندگان

• شاعران

• روزنامه‌نگاران

• هنرمندان

تبدیل شد و نقشی کلیدی در شکل‌گیری فرهنگ روشنفکری شهری ایران ایفا کرد.

منوی اولیه کافه‌های نخستین ایران

منوها ساده اما نوگرا بودند:

• قهوه سیاه (نزدیک به اسپرسو)

• قهوه با شیر

• چای

• شیرینی‌های ساده فرنگی

همین منوی محدود، آغاز مسیری شد که امروز به صنعت گسترده کافه و قهوه تخصصی در ایران انجامیده است.

اهمیت تاریخی کافه در ایران

کافه برای نخستین بار:

• «نشستن برای گفت‌وگو» را نهادینه کرد

• فضای عمومی غیرسنتی ساخت

• قهوه را از آیین به سبک زندگی تبدیل نمود

جمع‌بندی تاریخی

ورود نخستین دستگاه‌های اسپرسو صنعتی و تأسیس اولین کافه‌های مدرن، نقطه عطفی در تاریخ اجتماعی ایران بود.

این رویدادها:

• قهوه را وارد زندگی روزمره شهری کردند

• کافه را به نهاد فرهنگی تبدیل نمودند

• و پایه‌گذار فرهنگ کافه‌نشینی معاصر ایران شدند.